Xəstəliklər və müalicələr
Peyvənd və ya vaksin orqanizmin müəyyən infeksion xəstəliklərə qarşı immun müdafiə yaratmasına kömək edən tibbi vasitədir. Peyvənd orqanizmə müəyyən xəstəlik törədicisinin təhlükəsiz formada tanınmasını təmin edir və immun sistemini həmin mikroorqanizmə qarşı cavab yaratmağa hazırlayır. Peyvənddən sonra immun sistem xəstəliyə səbəb olan virus və ya bakteriyanı tanımağı öyrənir. Sonrakı mərhələdə həmin törədici ilə qarşılaşdıqda orqanizm daha sürətli və effektiv immun cavab verə bilər. Vaksinasiya yoluxucu xəstəliklərin qarşısının alınmasında ən mühüm profilaktik üsullardan biridir. Peyvənd yalnız fərdi qorunmaya deyil, cəmiyyətdə yoluxmaların azalmasına da töhfə verə bilər.Peyvəndin təsiri vaksinin növündən, insanın yaşından, sağlamlıq vəziyyətindən və konkret infeksiyaya qarşı immun cavabdan asılı olaraq dəyişə bilər.
Peyvəndlərin əsas məqsədi müəyyən infeksion xəstəliklərin qarşısını almaq və xəstəlik baş verdikdə ağırlaşma riskini azaltmaqdır. Peyvəndlər xüsusilə uşaqlar, yaşlı insanlar və bəzi xroniki xəstəlikləri olan şəxslər üçün infeksiyalardan qorunmada mühüm rol oynaya bilər.
Peyvəndlərin əsas faydaları bunlardır:
- 🛡️ Müəyyən yoluxucu xəstəliklərə qarşı immun müdafiə yaradır.
- 🦠 İnfeksiyaya yoluxma və xəstəliyin ağır keçməsi riskini azalda bilər.
- 👶 Uşaqların bir sıra ciddi infeksiyalardan qorunmasına kömək edir.
- 👨👩👧👦 Yoluxucu xəstəliklərin cəmiyyətdə yayılmasının azalmasına töhfə verir.
- ❤️ Ağırlaşmaların və xəstəxanaya yerləşdirilmə ehtiyacının azalmasına kömək edə bilər.
- ✈️ Bəzi səyahətlər zamanı tələb olunan və ya tövsiyə edilən infeksiyalardan qorunmağa imkan verir.
Peyvəndlərin qoruyuculuğu vaksinin növünə və konkret xəstəliyə görə fərqlənir. Buna görə peyvənd seçimi və peyvəndləmə vaxtı həkim tərəfindən fərdi şəkildə qiymətləndirilə bilər.
Müxtəlif xəstəliklərə qarşı fərqli peyvənd növləri mövcuddur. Vaksinlər hazırlanma texnologiyasına və tərkibinə görə bir-birindən fərqlənə bilər.
Əsas vaksin texnologiyalarına canlı zəiflədilmiş, inaktivləşdirilmiş, zülal əsaslı, toksoid, viral vektor və mRNT vaksinləri kimi növlər daxildir. Hər vaksinin istifadə sahəsi, tətbiq qaydası və yaş qrupları fərqli ola bilər.
Geniş istifadə olunan peyvəndlərə nümunə olaraq:
- 💉 Qrip peyvəndi
- 💉 Hepatit B peyvəndi
- 💉 HPV peyvəndi
- 💉 Pnevmokok peyvəndi
- 💉 Meningokok peyvəndi
- 💉 Qızılca, məxmərək və parotit peyvəndləri
- 💉 Suçiçəyi peyvəndi
- 💉 Hepatit A peyvəndi
- 💉 Poliomielit peyvəndi
- 💉 Göyöskürək, difteriya və tetanus peyvəndləri
Hansı vaksinin nə vaxt tətbiq olunması yaşa, əvvəlki peyvəndlərə, sağlamlıq vəziyyətinə, səyahət planlarına və digər tibbi göstəricilərə əsasən müəyyən edilə bilər.
Uşaq peyvəndləri uşaqların immun sisteminin müxtəlif infeksiyalara qarşı qorunmasına kömək etmək məqsədi daşıyır. Peyvəndlərin tətbiqi ölkənin milli immunizasiya proqramına və uşağın fərdi vəziyyətinə uyğun planlaşdırılır. Uşaqlar üçün peyvənd cədvəlində müxtəlif dövrlərdə hepatit B, vərəm, poliomielit, difteriya, tetanus, göyöskürək, qızılca, məxmərək və digər infeksiyalara qarşı vaksinlər yer ala bilər. Böyüklər üçün peyvəndlər isə yaşa, risk faktorlarına, əvvəlki peyvəndlərə və həyat tərzinə görə dəyişə bilər. Məsələn, böyüklər üçün qrip, tetanus-difteriya, hepatit, HPV, pnevmokok və digər vaksinlər müəyyən hallarda tövsiyə oluna bilər. Xüsusilə xaricə səyahət edən şəxslər üçün səyahət peyvəndləri də gündəmə gələ bilər. Səyahət ediləcək ölkə və regiondan asılı olaraq əlavə vaksinasiya ehtiyacı müəyyən edilə bilər. Peyvənd cədvəli və peyvənd təqvimi ilə bağlı qərar fərdi tibbi vəziyyət nəzərə alınmaqla həkim tərəfindən verilməlidir.
Peyvənddən əvvəl həkimə mövcud xəstəliklər, qəbul edilən dərmanlar, əvvəlki peyvəndlərə reaksiyalar və məlum allergiyalar barədə məlumat vermək vacibdir. Vaksinasiya zamanı istifadə olunan peyvəndin adı, dozası və tətbiq qaydası tibb mütəxəssisi tərəfindən müəyyən edilir. Peyvənddən sonra bəzi insanlarda inyeksiya yerində ağrı, qızartı və ya şişkinlik, həmçinin yüngül hərarət və halsızlıq kimi keçici reaksiyalar müşahidə oluna bilər. Bu reaksiyalar vaksinin növündən və fərdin immun cavabından asılıdır. Peyvənddən sonra özünü pis hiss edən və ya qeyri-adi simptomları olan şəxslər tibbi məsləhət almalıdır. Xüsusilə əvvəlki vaksinlərə ciddi allergik reaksiya olmuş şəxslər peyvənd olunmazdan əvvəl bu barədə həkimə məlumat verməlidirlər.
Məlhəm Beynəlxalq Hospitalın Peyvənd Mərkəzi müxtəlif yaş qrupları üçün peyvənd və vaksinasiya xidmətləri ilə bağlı müraciətlərin qəbul edildiyi tibbi mərkəzdir.
Peyvənd Mərkəzində vaksinasiya ilə bağlı müraciət edən şəxslərin ehtiyacları qiymətləndirilə, əvvəlki peyvənd məlumatları nəzərdən keçirilə və uyğun vaksinasiya planı həkim tərəfindən müəyyən edilə bilər.
Mərkəzdə uşaqlar və böyüklər üçün peyvəndlərlə yanaşı, müəyyən hallarda səyahət öncəsi vaksinasiya və digər profilaktik peyvənd xidmətləri ilə bağlı da məlumat almaq mümkündür.
Peyvənd seçimi və tətbiq vaxtı hər bir şəxsin yaşı, sağlamlıq vəziyyəti, əvvəlki vaksinasiya məlumatları və digər tibbi göstəricilər nəzərə alınmaqla müəyyən edilməlidir.
📍 Məlhəm Peyvənd Mərkəzində peyvənd və vaksinasiya ilə bağlı ətraflı məlumat almaq üçün Məlhəm Beynəlxalq Hospitalın mütəxəssislərinə müraciət edə bilərsiniz.
Əlaqədar həkimlər
Uzm.Dr. Nuranə Əliyeva
Terapevt
Dr. Sübhan Hacıyev
Terapevt
Uzm.Dr. Könül Zamanova
Terapevt
